Tại Việt Nam đã ghi nhận không ít trường hợp bệnh nhân có hai bộ phận sinh dục làm biến đổi hoàn toàn tâm lý và cuộc sống của họ.

Những người mắc bệnh này luôn sống trong tình trạng mơ hồ giới tính. Có những người sau mấy chục năm dài đằng đẵng mới được… “trả lại tên” và gánh nặng tâm lý dần vơi đi trên bước đường tìm đến hạnh phúc tương lai. Tâm sự của họ đắng cay, vui và buôn như thế nào, khi đã trở về với con người thực?

Sau 22 năm mới biết mình là… con trai

Cho đến hôm nay, sau 22 năm, nữ bệnh nhân N.T.N. (Lai Châu) mới biết mình thật sự là con trai sau ca mổ tạo dương vật giả tại bệnh viện Xanh Pôn (Hà Nội). Hơn 20 năm qua, N. mơ hồ, hoài nghi không rõ mình là gái hay trai. N. bị rối loạn phát triển giới tính hay còn gọi là “lưỡng tính”, “lưỡng giới”.

Theo chia sẻ của bà Thanh (mẹ của N.), bà sinh được 3 người con, N. là con cả. Lúc sinh ra, N. không có dương vật cũng không có bộ phận sinh dục nữ. Nhìn “chỗ ấy” của con trống không, không rõ là nữ nhưng lại hoàn toàn không phải nam, bà vô cùng hoang mang. Lúc đó, bà Thanh đã đưa con đến bệnh viện huyện rồi bệnh viện tỉnh khám, bác sỹ nói ở đây không chữa được, phải đưa xuống Hà Nội. Tuy nhiên, không ít bác sỹ lại nói rằng, hãy đợi N. 15- 16 tuổi xem có kinh nguyệt hay không thì lúc ấy quyết định. Nghe bác sỹ nói vậy, bà Thanh như bị “sét đánh bên tai”, nỗi đau quặn thắt từ cảm giác hàng nghìn mũi kim châm vào da thịt. Bà đành đợi con lớn lên. Thế nhưng, cuộc sống của N. được bọc trong vẻ ngoài là con gái với áo điệu đà, tóc dài chớm vai nhưng em chỉ thích chơi các trò chơi của con trai…

Chờ đợi mãi, cuối cùng N. cũng đã qua 16 tuổi nhưng bà Thanh vẫn không thấy ngực con to ra, kinh nguyệt cũng không có, hông hẹp như con trai, lại có tinh hoàn. Thấy hình dạng bên ngoài của con, bà ngày càng lo sợ. Năm 2012, khi N. tròn 18 tuổi, cả nhà gom góp tiền làm nương, rẫy suốt bao năm đưa con về một bệnh viện ở Hà Nội chữa bệnh. Các bác sỹ nói không có dương vật thì thôi cắt tinh hoàn đi để N. làm con gái. Nhưng nếu không có ngực, không có buồng trứng thì cũng không thành con gái được. Lúc ấy, gia đình bà Thanh hoang mang lắm, nhưng nghĩ đến cảnh con bị bạn bè trêu ghẹo, hắt hủi, cuối cùng họ cũng phải quyết định cho con…cắt. “Một thời gian sau, cháu rung động trước một bạn nữ nên rất muốn cha mẹ giúp trở về giới tính thật của mình. Vợ chồng tôi lại phải nộp 27 triệu đồng viện phí cho ca phẫu thuật tạo tinh hoàn. Tuy nhiên do ca phẫu thuật trước đã cắt đi hai tinh hoàn, giờ cháu phải sử dụng hormone suốt đời”, bà Thanh mắt ngân ngấn lệ nói.

Trao đổi với PV báo ĐS&PL, GS.TS Trần Thiết Sơn, Trưởng khoa Phẫu thuật tạo hình (bệnh viện Xanh Pôn) cho biết, ca phẫu thuật của N. kéo dài 10 tiếng. Các bác sỹ đã lấy vạt da đùi trước bên trái cuộn lại thành dương vật, dùng niêm mạc miệng tạo niệu đạo. Theo BS.Sơn, vạt da trên có cuống động mạch và nhiều dây thần kinh nên bệnh nhân vẫn sẽ có cảm giác khi quan hệ tình dục. Sau một tuần được phẫu thuật, bệnh nhân đã có thể nói chuyện được. Sau 3 tháng, các bác sỹ tiến hành tạo bìu cho dương vật, hai tháng sau bệnh nhân đã có thể trở lại cuộc sống bình thường.

GS.Sơn cho biết thêm, đã có khoảng 10 người trưởng thành có các đặc trưng kiểu lưỡng tính như N.T.N. đến bệnh viện điều trị. 3/10 người trong số này đã quá lớn tuổi nên đề nghị được giữ nguyên trạng thái ban đầu, 7 người còn lại đề nghị được phẫu thuật để xác định lại giới tính là nam giới cho họ. Rất tiếc ở Việt Nam, nhiều trường hợp không được tư vấn kỹ và đã có những quyết định phẫu thuật không phù hợp theo giới tính thật. Những người như N. hoặc người chuyển giới phải sử dụng hormone giới tính, nhưng nếu bị “ép” dùng hormone trái ngược với đặc tính sinh học của cơ thể, sẽ ảnh hưởng đến tuổi thọ. Nhiều người trong số này chỉ sống được tới 40-45 tuổi.

Theo tìm hiểu của PV báo ĐS&PL, trung bình mỗi năm, bệnh viện Nhi Trung ương tiếp nhận 40- 70 ca rối loạn phát triển giới tính. Những số phận mang thân hình giả trai, giả gái khiến nhiều gia đình dằn vặt, đau khổ. BS.Vũ Chí Dũng- Trưởng khoa Nội tiết chuyển hóa-di truyền, bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, bệnh viện tiếp nhận nhiều trường hợp tăng thượng thận bẩm sinh là nguyên nhân nhiều nhất gây mơ hồ giới tính ở trẻ gái. BS.Dũng từng thăm khám cho một bệnh nhi nữ 12 tuổi (Hà Giang) có tinh hoàn và cả buồng trứng. Sau khi làm các xét nghiệm và theo nguyện vọng của gia đình cũng như bản thân đứa trẻ, các bác sỹ đã cắt bỏ tinh hoàn, trả lại giới tính nữ cho bệnh nhi. Sau đó, cô gái này đã tốt nghiệp lớp điều dưỡng, đang làm việc ở một bệnh viện tại Hà Giang, đã lập gia đình và có con. BS.Dũng cũng chia sẻ đã từng điều trị cho nhiều trường hợp giả gái phù hợp giới tính nam.

Nữ bệnh nhân N.T.N. người dân tộc Thái vừa được phẫu thuật tạo dương vật tại bệnh viện Xanh Pôn.

Nữ bệnh nhân N.T.N. người dân tộc Thái vừa được phẫu thuật tạo dương vật tại bệnh viện Xanh Pôn.

Can thiệp sớm khi phát hiện trẻ bị mơ hồ giới tính

Theo BS.Dũng, rối loạn phát triển giới tính không hiếm gặp, tỉ lệ xuất hiện là 1/1.500 trẻ sơ sinh. Nguyên nhân của rối loạn này là do bất thường bẩm sinh về nhiễm sắc thể, hoặc do tăng sinh tuyến thượng thận bẩm sinh hoặc do bất thường về tuyến sinh dục, bất thường cơ thể học của bộ phận sinh dục… Một số trường hợp thường thấy như trẻ khi chào đời chưa thể khẳng định được giới tính là nam hay nữ; trẻ có thể ngoại hình là nữ giới nhưng nội thể lại là nam hoặc ngược lại; cơ quan sinh dục bên ngoài và bên trong không phù hợp với nhau; cơ quan sinh dục bên ngoài không phù hợp với tâm lý, ngoại hình của trẻ; một số trường hợp rối loạn phát triển giới tính không có biểu hiện ra bên ngoài khi chào đời nhưng có ảnh hưởng đến các cơ quan nội tạng…

Các bác sỹ chuyên khoa nhận định, nhiều phụ huynh thường có suy nghĩ “mơ hồ về giới tính” là biểu hiện ở tâm lý. Rất hiếm các bậc cha mẹ đưa trẻ đến bệnh viện khám vì biểu hiện tâm lý của con trái với “hình dạng” bên ngoài, trừ những trường hợp trẻ sau 10 tuổi với những biểu hiện giới tính rõ rệt hơn.

“Nếu trẻ có biểu hiện bất thường sớm thì dễ dàng được bác sỹ phát hiện ngay từ lúc mới sinh. Còn nếu không, cha mẹ phải quan tâm, theo dõi ngay từ lúc trẻ mới sinh để phát hiện kịp thời những bất thường ở bộ phận sinh dục và đưa trẻ đi khám để can thiệp sớm. Việc mổ sớm sẽ đơn giản và giúp trẻ dễ thích nghi, điều chỉnh tâm lý. Việc điều trị muộn sẽ khó khăn hơn nếu trẻ đã có những biểu hiện bên ngoài rõ ràng. Ví như, vóc dáng như con trai thì dù sau khi phẫu thuật đưa trẻ về giới tính nữ cũng sẽ khó khăn để chúng hòa nhập xã hội, ảnh hưởng đến tâm lý, định hướng tình dục của trẻ”, BS.Dũng khuyến cáo.

Cũng theo chia sẻ của BS.Dũng, có nhiều gia đình khi biết con mắc bệnh nhưng không đưa con đi phẫu thuật vì e ngại thủ tục xác định lại giới tính cho con. Tuy nhiên, theo thông tin từ bộ Y tế, tại Việt Nam, hiện có 4 cơ sở được phép thực hiện kỹ thuật này là bệnh viện Nhi Trung ương, Việt Đức, Phụ sản Trung ương và bệnh viện Nhi Đồng 2 (TP.HCM). Những trường hợp lưỡng giới giả nam, giả nữ hoặc có khiếm khuyết, đủ điều kiện xác định lại giới tính. Sau khi hoàn tất kỹ thuật xác định lại giới tính, bác sỹ thực hiện dịch vụ cần ký xác nhận và bản thân người được xác định lại giới tính đến cơ quan chức năng để làm thủ tục thay đổi tên, giới tính trong hộ tịch.

Trao đổi với PV báo Người Đưa Tin, ông Nguyễn Huy Quang, Vụ trưởng vụ Pháp chế (bộ Y tế) cho biết: “Để xác định lại giới tính, các cơ sở y tế phải được phép của bộ Y tế về việc thực hiện kỹ thuật xác định lại giới tính. Trên thực tế, bệnh viện Xanh Pôn dù hoàn toàn đủ điều kiện thực hiện kỹ thuật nhưng lại chưa được cấp phép triển khai và N.T.N. sẽ gặp khó khăn nếu muốn thay đổi tên, giới tính trong hộ tịch. Vì thế, bộ Y tế sẽ sớm tháo gỡ khó khăn này, bằng cách rà soát thêm những cơ sở đủ điều kiện y khoa thực hiện kỹ thuật này, tạo điều kiện cho những trường hợp mắc bệnh có thể sống cuộc đời như những người bình thường”.